Bir odaya girdiğinizde "güzel ama bir şey eksik" hissi yaşadıysanız, suçlu genelde mobilya değil, ışıktır. Duvar rengini, halıyı, kırlenti doğru seçmiş olabilirsiniz; ama tek bir tavan lambası bütün odayı düz ve soğuk gösteriyorsa o emeğin çoğu görünmez olur. Peki ev aydınlatması nasıl yapılır, nereden başlanır? İyi haber şu: bu iş teknik bilgiden çok mantık işidir. Aşağıda okurken en çok sorulan sorulara sırayla dönüyoruz.
Armatür almadan önce ampulün ne yaptığını anlamak gerekiyor. Çünkü aynı armatür, içine koyduğunuz ampule göre odayı ya sıcak bir kafeye ya da bir muayene odasına çevirebilir.
Işık sıcaklığı, ışığın sarıya mı maviye mi çaldığını anlatır ve Kelvin (K) ile ölçülür. Sayı küçüldükçe ışık sarılaşır, büyüdükçe beyazlaşır. Kafa karıştıran nokta şu: "sıcak" ışığın Kelvin değeri düşüktür, yani sezgiye ters çalışır.
| Aralık | Nasıl görünür | Nerede iyi çalışır |
|---|---|---|
| 2700K | Sarı, yumuşak, akşam ışığı | Salon, yatak odası, koridor |
| 3000K | Sıcak ama daha net | Yemek alanı, giyinme köşesi |
| 4000K | Nötr beyaz | Mutfak tezgahı, banyo aynası, çalışma masası |
| 6000K ve üstü | Mavimsi, sert | Evde neredeyse hiç; depo, garaj |
En sık yapılan hata: Tüm eve tek tip beyaz ampul takmak. Yatak odasında 6500K ampul varsa oda dinlendirici olmaz; beyin o ışığı gündüz sanır. Yatak odası düzenini dinlendirici kurmaya çalışırken ışığı unutmak, yapılan işi yarıda bırakmak demek.
Konuyla ilgili güncel seçenekler onwin üzerinde toplanmış.
Eski akkor ampullerde watt, parlaklığın kaba göstergesiydi. LED'lerde bu bağ koptu. Artık bakılacak sayı lümen: ampulün ne kadar ışık verdiği. Watt ise sadece ne kadar elektrik harcadığını söyler.
Yani 3000 lümeni tavandan tek seferde boşaltmak yerine 800 lümenlik tavan, 600 lümenlik lambader ve 400 lümenlik masa lambası kurmak odayı çok daha iyi gösterir.
Burada devreye renk geriverim indeksi (CRI) giriyor. CRI değeri düşük ampuller renkleri gerçek tonundan sapmış gösterir; seçtiğiniz o güzel toprak tonu duvar gri, ahşap masa cansız görünür. Ambalajda CRI 80 ve üzeri yazan ampulleri tercih etmek yeterli bir kural. Renk kombinasyonlarına saatler harcadıysanız, o renkleri doğru gösterecek ışığa da aynı özeni göstermek mantıklı.
Daha geniş bir liste arayanlar onwin giriş sayfasından devam edebilir.
Ampul seçildikten sonra soru şuna dönüyor: bu ışıklar nereye konacak? Cevabın özü katmanlı aydınlatma.
Üç katman var ve şart demek yerine şöyle söylemek daha doğru: ikisi eksikse oda hep aynı görünür.
Pratik hedef: her odada en az iki farklı yükseklikte ışık kaynağı olsun. Tavan artı yer, ya da tavan artı masa. Küçük evleri geniş göstermek isteyenler için de bu kural işe yarar; duvarı yıkayan yumuşak ışık, köşeleri karanlıkta bırakmadığı için mekân daha ferah okunur.
Salonda hata genelde şudur: avize odanın geometrik merkezine, oturma grubu ise başka bir yere kurulur. Işığın merkezi, oturma alanının merkezidir. Oda planınızı çıkarırken mobilya yerleşimiyle aydınlatmayı aynı kâğıtta düşünmek bu sorunu baştan çözer.
Kaynaklar ve bağlantılar